Nerki to narząd, który przez długi czas pracuje cicho — nawet gdy ich wydolność spada do 25–30%, zwierzę nie wykazuje wyraźnych objawów klinicznych. To sprawia, że choroby nerek są jednymi z najtrudniejszych do wczesnego wykrycia, a jednocześnie jednymi z najpoważniejszych, z jakimi spotykamy się w codziennej pracy kliniki weterynaryjnej.
Dlaczego nerki są tak ważne?
Nerki filtrują krew, usuwając z organizmu produkty przemiany materii — mocznik, kreatyninę, fosforany. Regulują gospodarkę wodno-elektrolitową, utrzymują ciśnienie krwi i produkują erytropoetynę — hormon stymulujący wytwarzanie czerwonych krwinek. Uszkodzenie nerek zaburza wszystkie te procesy jednocześnie, prowadząc do stopniowego zatruwania organizmu.
Przewlekła choroba nerek (CKD) u kotów i psów
Przewlekła choroba nerek (CKD, ang. Chronic Kidney Disease) jest szczególnie powszechna u kotów — dotyka nawet 30–40% osobników powyżej 10. roku życia. U psów częstość jest niższa, ale rośnie wraz z wiekiem, rasą (predysponowane są m.in. cocker spaniele, shar pei, bull teriery) i przebytymi chorobami zakaźnymi.
CKD klasyfikuje się według systemu IRIS (International Renal Interest Society) w czterech stadiach. Im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym więcej możemy zrobić, by spowolnić jej postęp i utrzymać dobrą jakość życia pacjenta.
Wczesne objawy CKD:
- Zwiększone pragnienie i częstsze oddawanie moczu
- Stopniowa utrata apetytu i masy ciała
- Letarg, zmniejszona aktywność
- Wymioty, szczególnie rano lub na czczo
- Bladość błon śluzowych (niedokrwistość wynikająca z niedoboru erytropoetyny)
W zaawansowanym stadium dochodzi do mocznicy — stan bezpośredniego zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej intensywnej terapii.
Diagnostyka nefrologiczna — co badamy?
Podstawowy zestaw badań obejmuje morfologię i biochemię krwi (mocznik, kreatynina, fosfor, elektrolity) oraz SDMA — symetryczną dimetyloargininę, nowoczesny marker wczesnego uszkodzenia nerek wykrywający CKD nawet wtedy, gdy poziom kreatyniny mieści się jeszcze w normie. Uzupełnieniem jest badanie ogólne moczu z oceną ciężaru właściwego i stosunku białko/kreatynina (UPC) oraz USG jamy brzusznej pozwalające ocenić wielkość, strukturę i echogeniczność nerek.
Od diety do hemodializy — możliwości leczenia
Leczenie CKD jest objawowe i wielokierunkowe: specjalne diety nerkowe z ograniczoną zawartością fosforu i białka, leki obniżające ciśnienie (inhibitory ACE), suplementacja kwasów omega-3, preparaty przeciwwymiotne oraz adsorbenty fosforanów.
W przypadkach ostrego uszkodzenia nerek (AKI) — na przykład po zatruciu, odwodnieniu lub przebiegu leptospirozy — pacjent może wymagać intensywnej terapii płynowej lub hemodializy. Klinika Lancet jest jednym z nielicznych ośrodków w Polsce dysponujących aparatem do hemodializy weterynaryjnej. Daje to naszym pacjentom dostęp do możliwości leczenia niedostępnych w zdecydowanej większości klinik.
Kamica moczowa i infekcje dróg moczowych
Obok CKD do częstych problemów urologicznych należą:
- Kamica moczowa (struwit, szczawian wapnia, cystyna) — wymaga diagnozy USG i RTG, leczenia dietetycznego lub operacyjnego
- Bakteryjne zapalenie pęcherza moczowego — szczególnie powszechne u suk
- Idiopatyczne zapalenie pęcherza u kotów (FIC) — stres jako kluczowy czynnik wyzwalający
- Niedrożność cewki moczowej u kotów — stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający pilnej interwencji
Właściciele psów i kotów z Mokotowa, Sadyby i Wilanowa, którzy obserwują u swoich zwierząt zmiany w nawykach związanych z piciem lub oddawaniem moczu, powinni niezwłocznie skonsultować się z weterynarzem. Wczesna diagnoza nefrourologiczna to klucz do skutecznego leczenia i długiego, zdrowego życia pupila.
